آبياري قطره‌اي عبارتست از روشي که طي آن آب با فشار کم از روزنه يا وسيله‌اي به نام قطره چکان از شبکه خارج و به صورت قطراتي در پاي بوته ريخته مي‌شود. شبکه‌اي که آب را در سراسر مزرعه توزيع مي‌نمايد به کمک قطره چکان و با فشار کم در روي زمين پاشيده مي‌شود. از مشخصات اين روش تحويل آب به گياه با فشار کم در منطقه ريشه‌ها ، در سطح زمين (در زير خاک) خواهد بود.

مقدمه

تشکيلات آبياري قطره‌اي

طرز کار شبکه آبياري قطره‌اي

انتخاب قطره چکان

انواع قطره چکانها

قطره چکان دکمه‌اي

قطره چکان با مجراي طولاني

قطره چکان صفحه‌اي

قطره چکان چند دهانه‌اي

تجمع نمک در آبيار ي قطره‌اي

• در زمستان از آب رودخانه‌ها و يا جريانهاي سطحي حاصله از بارندگي يا آبهاي اضافي موجود در منطقه براي شست و شوي نمکهاي فوق استفاده مي‌شود.
  
  
  
• هر دو سال يکبار زمينهاي آبياري قطره‌اي را با روش کرتي کشت و آبياري مي‌کنند.


• منبع : http://daneshnameh.roshd.ir

مقدمه :

آبياري از روزگاران گذشته با روش هاي ساده انجام مي شد :اما امروزه روش هاي علمي گوناگوني براي آبياري به کار ميرود هر يک از اين روشها .اگر به طور درست و در جاي مناسب بکار برده شود به پشرفت کشاورزي کمک بسيار خواهد کرد.

همانطور که ميدانيد در آبياري بايد از روشهايي استفاده کنيم که هم در مصرف اب صرفه جويي شود و هم از شسته شدن و خسارت زدن به خاک کشاورزي جلوگيري به عمل آيد.

روشهايي آبياري :

به منظور پخشئ يکنواخت آب روي سطح خاک و آبياري مناسب محصولات کشاورزي روشهاي متفاوتي وجود دارد.دو روش اصلي  آبياري که در کشور مان رايج است عبارت اند از:

الف)آبياري به روش سنتي يا قديمي که شامل آبياري نواري ،شياري(نشتي)و کرتي است.

ب)آبياري تحت فشار که شامل روشهايي باراني و قطرهاي است.

آبياري سنتي :

1_آبياري نواري:

در اين روش مزرعه را نوار بندي مي کنند . پهناي نوارها 5تا15متر و درازاي آنها 75تا 300متر است . نوارها به وسيلهء مرز کشي از هم جدا مي شوند . هدف از اين کار نفوذ آب در زمين همزمان با پيشروي آب در داخل نوارهاست.

آبياري يک نوار يا  قطعه، زماني تمام ميشودکه اب به آخر نوار برسد ، در اين هنگام آب قطعه پر شده را مي بندند و راه آب قطعه ديگر را براي آبياري باز مي کنند. اين روش براي  بيشتر خاکها مناسب است؛اما براي زمينهايي که خاک شني دارند و آب به سرعت در آنها مي کند ،مناسب نيست . از اين روش بيشتر در زمين هاي کم شيب و براي گياهان علوفه اي، غلات و باغ هاي ميوه استفاده مي شود.

2_    آبياري شياري (نشتي يا جوي و پشته ايي):

در اين روش آب را در شيارهايي که در بين دو رديف کشت ايجاد کرده اند وارد مي کنند. براي جلو گيري از شسته شدن خاک ، شيارهاي را روي خط تراز درست مي کنند.در بعضي جاها نيز براي اين که طول زمين يکسان باشد شيارها را عمود بر شيب زمين درست مي کنند. در اين روش وقتي آب وارد شياري مي شود بايد مواظب بود که آن شيار از آب لبريز نشود ؛ چون باعث خرابي شيار ميشود.اين روش آبياري براي خاکهاي ماسه اي يا خاکهاي سبک و نيز خاکهايي که پس از خشک شدن ترک هاي بزرگ بر مي دارند مناسب نيست. با اين روش مي توان بيشتر محصولات زراعي که به صورت رديفي کاشته مي شوند مثل ذرت و پنبه را آبياري کرد.

3 _آبياري کرتي:

رايج ترين روش آبياري در ايران در ايران ، آبياري کرتي است . علت آن نيز وجود فرهنگ سنتي استفادهاز اين آبياري در بين کشاورزان ونياز نداشتن به ماشين آلات  پيشرفته است .در اين روش کرت ها را به شکل چهار گوش يا شکلهاي ديگر درست مي کنند. آبياري به صورت کرتي براي خاکهايي که آب در آنها کمتر نفوذ مي کند مناسب است  اين روش براي زمينهاي صاف و بدون شيب مناسب است. با اين روش مي توان گياهاني مانند :حبوبات ،يونجه ،برنج،باغهاي ميوه و سبزي را آبياري کرد. از اين روش مي توان براي شستن خاکهاي شور استفاده کرد.

عيبهاي آبياري به روش سنتي:  

در آبياري سنتي چون نمي توان آب را کنترل کرد ،آب زيادي به هدر مي رود . در اين روش به علت اين که اب از يک طرف وارد واز طرف ديگر خارج مي شود ، خاکهاي زراعي سطحي را مي شويد و با خود مي برد . در آبياري سنتي بايد ابتدا زمين را صاف کرد که اين کار هزينه زيادي دارد. در اين روش به کارگر زيادي احتياج است. در آبياري سنتي چون مدتي طول مي کشد به آخر قطعه برسد ، ابتداي زمين بيشتر از انتهاي آن آب مي خورد که اين موجب بي نظمي در رشد گياهان ميشود. دراين روش اتلاف آب بسيار زياد است ؛ زيرابه دليل تابش نور خور شيد آب بخار ميشود . به علاوه مقدار آبي که وارد مزرعه مي شود بيش از نياز ريشه گياه است.

آبياري تحت فشار:

وارد کردن آب در داخل لوله با کمک موتور پمپ و انتقال آب با فشار و پاشيدن آن در مزرعه را آبياري « تحت فشار » ميگويند . اين نوع آبياري بالاترين بازدهي در مصرف آب را در بين انواع ديري دارد . در اين روش چون آب در طول مسير از داخل لوله هاي مخصوصي عبور مي کند و تماس مستقيم با هوا و خاک ندارد ، اتلاف آب خيلي کم است .بطور کلي در آبياري تحت فشار معمولآ کمتر از آبياري سنتي به آب و نيروي کارگر نياز است.آبياريتحت فشار به دو روش آبياري باراني و قطره اي تقسيم ميشود.

آبياري باراني :

 در اين روش آب با فشار به وسيله موتور پمپ  وارد لوله ها مي شود و به وسيله آبپاش به شکل قطرههاي باران روي محصول ، پاشيده مي شود . وسايل لازم براي آبياري باراني عبارت است از : مو تور پمپ ، لوله هاي آبرسان ، ابپاشها.

انواع روشهاي آبياري باراني

1_آبياري باراني کلاسيک:

دراين روش آب از منبع ( چشمه ، چاه ، قنات، کانال يا رودخانه) به وسيله پمپ وارد لوله هاي اصلي مي شود  و از طريق  لوله هاي فرعي به آبپاش ها به صورت قطره هاي ريز بر روي مزرعه پاشيده مي شود .  در روش آبياري باراني لوله اي با دستگاه متحرک ، لوله ها  پايه آبپاش و آبپاش ها جابه جامي شوند. در روش ابياري باراني کلاسيک با دستگاههاي نيمه متحرک که در کشور ما بيشتر رواج دارد . لوله هاي اصلي ثابت  هستند و لوله هاي فرعي و آبپاش ها متحرک اند که بعد از پايان آبياري يک نقطه ، آنها را باز مي کنند و در جايي ديگر قرار مي دهند. در روش آبياري باراني با دستگاه ثابت هيچ قسمت از دستگاه حرکت ندارد  و لوله هاي اصلي و فرعي در زير زمين قرار دارند که بيشتر براي محصولات دايمي مثل باغات  مورد استفاده قرار مي گيرند. اگر بخواهيم از اين روش براي گياهان يکساله  استفاده کنيم بايد قبل از کاشت ، لوله ها را درزمين قرار مي دهيم و بعد از برداشت محصول آنها را جمع آوري و در انبار نگه داري کنيم. از اين روش براي ابياري محصولات پر شاخ و برگ که جا به جايي لوله ها در آنها مشکل است مي توان استفاده کردًٌٌ؛اما عيب مهم آن زياد بودن هزينه هاي لوله گذاري است.

2_آبياري باراني قرقره اي (گان):

اين دستگاه براي آبياري زمين هموار و ناهموار و گياهان کوتاه و بلند مورد استفاده قرار مي گيرد .قسمت هاي مختلف اين دستگاه عبارت اند از:قرقره،توربين،جعبه دنده،لوله پلي اتيلن، آبپاش .دستگاه آبياري باراني قرقره اي داراي يک قرقره بزرگ است که بر شاسي قرار دارد و لوله پلي اتيلن از جنس نيمه سخت که در حدود 300 متر طول دارد دور اين قرقره جمع ميشود . براي انجام دادنآبياري يک قطعه زمين ، ابتدا دستگاه را به کمک تراکتور در ابتداي زمين مورد نظر قرار ميدهند . سپس آبپاش را که لوله پلي اتيلن نيز به آن وصل است در داخل مزرعه و بر روي پايه اي  به نام ارابه مي گذارند . براي ايجاد فشار آب در داخل لوله ها از موتور ديزل يا الکترو موتور استفاده مي شود .پس از روشن کردن موتور ابتدا آب با فشار وارد توربين مي شود وآن را  را مي چرخاند .آب پس از خروج از توربين وارد لوله پلي اتيلن شده و از طريق آبپاش در سطح مزرعه پخش مي شود . چرخش توربين توسط جعبه دنده و زنجير به قرقره منتقل شده و قرقره پس از شروع آبياري به طور آهسته و خودکار مي چرخد و لوله پلي اتيلن به طور مرتب روي قرقره جمع ميشود .بعد از اين که آبپاش به قرقره رسيد آبياري به طور خودکارقطع مي شود . در اين روش آبپاش آب را به صورت دايره اي و به شعاع 40تا 50 متر پخش مي کند . در اين روش مقدار اب مصرفي را مي توان با کنترل سرعت چرخش قرقرهتنظيم کرد. اگر سرعت چرخش قرقره زياد باشدلوله سريعتر جمع مي شود و آب کمتري پاشيده مي شود ؛ولي اگر لوله آهسته تر جمع شود آب زيادتري توسط آبپاش پخش مي شود .نکته قابل تذکر در اين روش اين است که به دليل گران بودن لوله پلي اتيلن بايد در موقع استفاده از آن دقت بيشتري بعمل آيد و از تماس ان با اجسام زبر و تيز جلوگيري شود . مدت زمان لازم براي يک دور چرخش آبپاش 2تا5دقيقه است که با قرار دادنيک توري در مسير ورود آب به دستگاه از داخل شدن کاه و کلش و گل ولاي به داخل توربين و آبپاش جلوگيري مي شود. از فوايد دستگاه آبياري باراني قرقره اي مي توان به حرکت و جا به جايي آسان آن براي سرعت اين دستگاه ، ميزان عمق ابياري را آن طور که مي خواهيم تنظيم کنيم.   

3_ابياري باراني غلتان (ويلمو):

اين دستگاه براي آبياري مزارعي که هموار و مسطح هستند و گياهان رديفي در آنها کشت شده است کارايي زيادي دارد .اجزاي تشکيل دهنده دستگاه آبياري ويلمو عبارت اند از :

موتور و شاسي ،لوله اصلي و لوله رابط خرطومي ،چرخها ،آبپاشها . لوله اصلي در اين دستگاه از جنس آلومينيوم است دو 10سانتيمتر قطر دارد که از وسط چرخها مي گذرد. که از وسط چرخها ميگذرد.اين لوله هم آب را آبپاش ها مي رساند و هم باعث حرکت چرخها ميشود .حرکت دستگاه از يک محل به محل بااستفاده از موتور بنزيني که از طريق جعبه دنده و زنجير به چرخهاي کناري متصل است انجام ميشود . اين دستگاه براي آبياري گياهان پا کوتاه مانند غلات ، علوفه و چغندر قند مناسب است.

4_آبياري دوار مرکزي(سنتر پيوت):

اين دستگاه براي ابياري انواع گياهان پا بلند و پا کوتاه مي تواند مورد استفاده قرار گيرد . دستگاه آبياري دوار مرکزي از قطعاتي چون لوله عمودي ،لوله اصلي(افقي)،تابلو کنترل ،پاشنده ها وچرخها تشکيل شده است .براي انجام آبياري با اين دستگاه ،ابتدا آب با فشار وارد پاشنده ها مي شود .لوله اصلي در اين دستگاه بر روي پايه هاي مثلثي شکت قرار مي گيرد که هر يک از پايه ها داراي دو چرخ هستند .آب از طريق لوله هاي اصلي که در حدود سه متر از زمين فاصله دارند وارد آب پاش ها مي شوند و عمل آبياري انجام مي گيرد .مسير حرکت دستگاه در اين روش به صورت دايرهاي بوده و سطح آبياري شده هم دايرهاي شکل است .اين دستگاه داراي  يک تابلو کنترل مي کند واگر در موقع آبياري اشکاي به وجود آيد آبياري خود به خود قطع مي شود . در استفاده از  اين دستگاه بايد سعي کرد که مسير چرخ ها صاف وهموار وتا حدودي سفت باشد . اين روش  براي آبياري خاک هاي شني وزمين هاي هموار ونسبتآهمار توصيه مي شود .

فوايد اين دستگاه عبارت است از :

_ به نيروي  کارگر زيادي  نياز ندارد .

_ در مصرف آب صرفه جويي مي شود .

_ چون فاصله آب پاش ها از زمين زياد است ، براي آبياري محصولات پا بلند مانند ذرتميتوان از اين دستگاه استفاده کرد .

_ به دليل نبودن کانال هاي اب رساني ،عمليات آماده کردن زمين و مراحل کاشت ، داشت وبرداشت سريع تر وبهتر انجام مي شود .

5-آبياري باراني خطي (لينير):

اين دستگاه شبيه آبياري باراني دوار مرکزي است. با اين  تفاوت که مسير حرکت اين دستگاه به صورت مستقيم است و زمين را چهار گوش آبياري مي کند .زمين هاي نسبتآ مسطح و چهار گوش را به خو بي مي توان با روش آبياري  کرد . از فوايد ديگر  اين دستگاه اين است که جريان باراني يکنواختي دارد و توسط باد به هم نمي  خورد و به طور يکسان تمام مزرعه را آبياري  مي کند .

منبع : http://hedrology.blogfa.com/

خصوصيات فيزيکي آب :

1_ماده اي بات وزن مولکولي آب در طبيعت بايستي به صورت گاز مي بود و دماي ذوب آن 100- درجه سانتيگراداست درحالي که آب با اين وزن مولکولي به صورت مايع و دماي ذوب آن 0 درجه.

2-آب بين موارد مشابه بعد از آمونياک بالاترين گرماي ويژه را دارد اين پديده باعث تثبيت درجه حرارت محيط ميشود مانند مناطق ساحلي.

3- آب بالاترين گرماي ويژه را داراست بطوري که تبخير هر گرم اب 100 درجه ، 540 کالري است .

4_گرماي ذوب آب بالاست و مقدار انرژي که هر گرم آب ذوب مي شود 80کالري است اين خصوصيت در جلوگيري از سرمازدگي ميباشد.

5- آب در بين مايعات هادي خوبي است .

6- آب در مقابل تابشهاي نور مرئي 390 تا760 نانومتر به عنوان يک جسم شفاف عمل مي کند يعني نور را از خود عبور مي دهد.

7_آب در مقابل تابشهاي موج بلند (ماوراي بنفش يا فرو سرخ) مانند يک جسم سياه عمل ميکند ،صافي هاي آبي به عنوان بهترين جذب کننده گرما گرما شناخته شده اند.

8- بالاترين نيروي چسبندگي بين ذرات آب :صعود شيره گياهي و املاح در درختان بلند به دليل نيروي چسبندگي آب مي باشد.

9- بالابودن چگالي آب :

حجم آب در هنگام يخ زدن 9% افزايش پيدا مي کند اين امر باعث مي شود که توده هاي يخ بصورت شناور در سطح آب باقي بمانند و به اعماق نروند ( وزن آنها کم مي شود )و لذا دماي آب در کف درياها هيچوقت از 4 درجه سانتيگراد پاين تر نمي رود و لذا حيات آبزيان تآمين مشود.

10- قابليت يونيز شدن ذرات آب بسيار کم است ، ساختمان آب از نظر شيميايي چهار وجهي است و پيوندهاي بين آنها شامل زير  ميباشد :

الف)پيوندهاي هيدروژني : جمع شدن آب در پشت سدها، صعود شيره گياهي در درختان بلند.

ب)پيوندهاي وندروالسي

ج)پيوند قطبي

تعاريف پتانسيل آب در خاک:

1-   حالت فيزيکو شيميايي آب در خاک را پتانسيل اب در خاک مي نامند.

2-  مقدار انرژي يا کاري که بايد انجام شود تا يک گرم آب از موقعيت خود جدا شده و در موقعيتي که مورد نظر ماست قرار گيرد

انواع پتانسيل آب در خاک :

1-   ثقلي :

پتانسيل ثقلي يک ذره آب در خاک برابر با فاصله عمودي آن نقطه تا سطح مبنا . اگر ذره بالاي سطح مبنا باشد مثبت و اگر زير سطح مبنا باشد منفي مي باشد .

2-   پتانسيل ماتريک:

ناشي از چسبيدن  آب به ذرات جامد خاک يا ماتريکس خاک مي باشد پتانسيل ماتريک هميشه عددي منفي ميباشد يعني يک گياه بايد مکش ايجاد کند يا نيرويي وارد کند تا آب را جذب کند.

       - پتانسيل ماتريک فاصله عمودي آن فطه تا سطح  آب زير زميني .

       - پتانسيل ماتريک فقط در خاکهاي غير اشباع وجود دارد .

       - پتانسيل ماتريک بوسيله تانسيومتر اندازه گيري مي شود.

   3- پتانسيل فشاري :

      -  پتانسيل فشاري ناشي از ارتفاع آبي است که روي ذره خاک قرار دارد.

      -  پتانسيل فشاري در خاکهاي اشباع وجود دارد.

      - پتانسيل فشاري هميشه عددي مثبت بوده و مقدار آن فاصله عمودي آن نقطه تا سطح آب زير زميني .

      - واحد پتانسيل فشاري متر يا سانتيمتر است.

   4- پتانسيل اسمزي :

اين پتانسيل  به علت غلظت نمک در محلول  موجود در خاک است در سيستم آب و خاک ، هم ريشه و هم نمک آب را به سمت خود ميکشند . در واقع بايد قدرت جذب ريشه ها بر نمک فايق آيد ، در غير اينصورت گياه صدمه خواهد ديد . مگر اينکه سعي شود مقدار نمک در محلول خاک تقليل يابد  در خاکهايي که مقدار نمک زياد باشد حتي آب موجود در ريشه ها نيز به سمت نمک کشيده مي شود . اگر نمک موجود در محلول خاک اندک باشد مي توان از پتانسيل اسمزي صرفنظر کرد والا بايد اين پتانسيل هم مانند پتانسيلهاي ديگر به عنوان جزئي از پتانسيل کل آب خاک  محسوب گردد.  

 5- پتانسيل حرارتي :

در اثر اختلاف درجه حرارت  آب در نقاط مختلف خاک بوجود مي آيد و معمولا" در خاک صرفنظر مي شود.

از کتاب آبياري سطحي-ملوين کي-ترجمهسيد محمد حسيني ابريشمي و دکتر امين عليزاده

اين واژه ها توسط  وب لاگ مرکز تخصصي مقالات  کشاورزي بنام کشاورز تنها گرد آوري شده

آبراهه           Channel                  

آبشويي                 Leaching

آبياري                    Irrigation

آبياري سطحي        Surface irrigation

آبياري نواري      Border  irrigation     

بافت خاک               Soil txture

تاج سرريز               Weir crest

جويچه                   Wetting front

دبي                      Discharge

رسوب(سيلت)         Silt

غرقاب                    Pond

عمق آبياري            Irrigation depth

کانال                     Canal

کرت                      Basin

زراعت کرتي            Basin irrigation

زهآب                    Drainage water

شبکه آبياري           Irrigation system

سرآب                    Upstream

سرريز                   Weir

شن                       Sand

شاليزار                  Flooded rice 

واحد آبياري             Irrigation unit

نوار                       Border

هيدروليک               Hydrulics

نفوذ(تراوش)            Infiltration

اين متن توسط  وب لاگ مرکز تخصصي مقالات  کشاورزي بنام کشاورز تنها گرد آوري شده و در صورت استفاده با ذکر منبع مجاز است.

مقدمه: 

 کشور ايران از نظرموقعيت استراتژيکي  و اقليمي يکي از کشورهاي بي نظير در کره زمين است با وسعتي برابر 1648000 کيلومتر مربع از شمال تا جنوب واز شرق تا غرب داراي آب و هواي متغير با اقليم هاي متفاوت است . در کشوري با اين همه نعمات خداداي ،  نبايد فقر يافت شود . در حاليکه معضلات اجتماعي امروز ناشي از عدم بکار گيري نيروها در استفاده از اين نعمات مي باشد .

  از جمعيت 60 ميليوني کشور 170 ميايون دانش آموز و ميليونها دانشجو و متخصص که هر ساله رقمشان در حال فزوني است ، به صف جويندگان کار مي پيوندند . 24 ميليون نفر از جمعيت کشور در روستاها سکونت دارند که شرايط بسيار دشوار گذران زندگي کرده و بسياري از آنها در حال مهاجرت به شهر ها مي باشند . آمار رشد جمعيت نشان مي دهد که ساليا نه 5/1  ميليون فقر  به جمعيت کشور اضافه شده ، بطوريکه در سال 2050 ميلا دي به 140 ميليون نفر مي رسد  ، با توجه به مراتب بالا  بسيار روشن است که فوري ترين اقدام جهت بهبود اوضاع شناخت امکانات و ثروتهاي بالقوه جامعه مي باشد ، بنابراين تنها راه ممکن تقدم ، سرما يه گذاري در بخش کشاورزي مي باشد . ميزان آبي که در حال حاضر هر ساله ا ستحصال شده و در دسترس  ما قرار مي گيرد برابر حدود 90 ميليلرد متر مکعب است که بيش از 3 درصد کل آبي است که در سطح جهان استحصال  مي گردد . مفهوم اين ا رقام آن است که ايران از نظر آب و خاک کشوري ثروتمند است . اما  اراضي زير کشت آبي کشور ايران حدود 5/7 ميليون هکتار يعني کمتر از 5 درصد کل مساحت کشور  است  در حاليکه  ار اضي مستعد کشور براي کشاورزي   بين 30 تا 50 ميليون هکتار بر آورد شده بعبارتي مي توان بين 20 تا 30 درصد کل مساحت کشور را زير کشت قرار داد .

 از 88  ميليارد  متر مکعب آب که هر ساله استحصال مي شود  حدود 83  ميليارد  متر مکعب آن در بخش   کشاورزي  مصرف مي شود که متاسفا نه 63 ميليارد متر مکعب آن به هدر مي رود . حال مشخص شد چاره کار جلوگيري از به هدر رفتن آب است    تلفات اصلي عمدتاً در داخل مزرعه است که 70 تا 90 درصد تلفات آب را شامل مي شود .

دستيابي به راندمان آبياري باراني تا راند مان 70 درصد و راندمان آبياري قطره اي تا 95 درصد است ، يعني در سيستم آبياري باراني تا 20 درصد و در سيستم  آبياري قطره اي تا 5 درصد آب تلف مي شود ، در حاليکه آبياري مزارع به روش سطحي حتي با انجام هزينه هاي گزاف و تسطيح  اراضي  راند مان آ بياري از 50 درصد تجاوز نمي کند و در وضعيت سنتي که  اکثر اراضي کشور ما بهمين ترتيب آبياري مي شود حتي کمتر از 35 درصد مي باشد . اين بدين معني است که اگر از روشهاي آبياري باراني و قطره اي استفاده نکنيم 65 درصد آب مزارع  از بين مي رود و با   احتساب آب تلف شده در کانالهاي انتقال ميزان تلفات از 75 درصد  تجاوز  نمي کند . لذا با  استفاده از  سيستمهاي  آ بياري تحت فشار مي توان از  تلفات آب جلوگيري کرد و به  يک  رشد اقتصادي که بر اساس آن مي توان به يک توسعه پايدار اقتصادي ، اجتماعي دست يافت . 

آبياري قطره اي عبارتست از پخش آهسته آب بر سطح يا زير خاک به صورت قطرات مجزا  ، پيوسته ، جريان باريک يا اسپري ريز از طريق  قطره چکا نها يي که در طول خط انتقال آب قرار دارند . آبياري قطره اي  داراي  روشها  و مفا هيم متعددي  مانند آبياري دريپ ، آبياري زير بستري ، آبياري فواره اي و آبياري اسپري است .

انواع سيستم هاي قطره اي                                                    

آبياري دريپ :

 پخش آهسته آب برسطح خاک به صورت قطرات مجزا يا پيوسته ، يا جريانهاي باريک از حفره هاي ريز آبياري    دريپ نام دارد . در بيشتر موارد آبياري دريپ و آبياري تريکل ( قطره اي ) مترادف يکديگر به کار مي روند .

آبياري زير بستري : 

   پخش آهسته آب در زير سطح خاک از قطره چکانهايي با دبي در حدود آبياري دريپ ، آبياري زير بستر نام دارد .  اين روش با آبياري زير زميني  متداول که در آن ناحيه  ريشه گياه با کنترل سطح ايستابي آ بياري مي شود متفاوت است و نبايد اشتباه گرفته شود .

آبياري فواره اي ( بابلر ) :

       پخش آب بر سطح خاک به صورت جريان با ريک يا فواره از سوراخي با دبي بيشتر از  آبدهي  آبياري  دريپ يا زير بستري آما معمولاً کمتر از 1  گالن   بر دقيقه ، آبياري  فواره اي  نا ميده مي شود . دبي قطره چکان در اين آبياري از سرعت نفوذ نهايي خاک بيشتر است و ايجاد يک حوضچه براي نگهداري يا کنترل پخش آب ضروري مي باشد .

آبياري اسپري :   

 پخش آب بوسيله يک اسپري يا مه پاش کوچک بر سطح خاک به آبياري اسپري معروف است . در اين روش هوا در پخش آب نقش اساسي را بعهده دارد در حاليکه در روشهاي دريپ ، فواره اي و زير بستري ، خاک عامل اصلي محسوب مي گردد .

طرز کار کلي سيستم قطره اي :

       در آبياري قطره اي آب از يک شبکه لوله کم فشار به صورت يک الگوي از قبل تعيين شده ، پخش مي گردد . وسيله خروج آب به خاک   « قطره چکان «   نام دارد .  قطره چکا نها از طريق يک نازل  باريک يا مسير جريان طويل ، فشار موجود در شبکه  لوله را کاهش مي دهند و موجب کاهش دبي تخليه تا حدود ليتر بر ساعت مي شوند .

آب بعد از خروج از قطره چکان توسط نيروها ي کاپيلارتي و ثقل در  نيمرخ خاک جريان مي يابد ، بنابراين سطحي که به وسيله هر قطره چکان خيس مي شود با عوامل محدود کننده جريان افقي آب محدود مي گردد .  در سيستم هاي  قطره اي  دور آبياري يک روز و حتي در صورت نياز کمتر امکان پذير است .

براي درختان و تا کها که گياها ني دا ئمي با فاصله زياد از يکد يگر مي باشند ، قطره چکا نها به صورت واحد هاي ساخته شده مجزا بوده و توسط يک زايده به خط انتقال  آب مرسوم به   « لوله فرعي قطره جکان  « ، « شيلنگ لوله فرعي  « يا « لوله فرعي « متصل مي گردند .

برخي قطره چکا نها به صورت لوله هاي اسپا گتي شکل بوده و چند خروجي دارند . اين امر براي افزايش سطح خيس شده با حدا قل افزايش در هزينه است . براي گياهان رديفي کمتر دائمي ما نند گوجه فرنگي ، نيشکر و تو.ت فرنگي ، لوله فرعي و قطره چکا نها را با هم به صورت يک واحد قابل جدا ساختن مي سازند که يا سوراخهايي به فواصل 9 تا 36 اينچ  دارند مانند لوله دو محفظه اي ويا ديواره هاي متخلخلي دارند که آب ار آنها به بيرون تراوش مي نمايد . در هر دونوع سيستم  قطره اي ، لوله هاي فرعي به خط انتقال آب مرسوم به « مانفولد « متصل مي شوند .

1 ـ 2 لوله هاي اصلي و لوله هاي نيمه اصلي

اين لوله ها معمولاً از جنس پلي اتيلن يا  P . V . C  يا آزبست مي باشند ، لوله اصلي آبرا از دستگاه کنترل مرکزي به لوله هاي نيمه اصلي مي رساند ( اين لوله ها در عمق مناسب در خاک قرار داده مي شوند ) .

1 ـ 3 لوله هاي رابط

جنس اين لوله ها معمولاً‌ از پلي اتيلن و بندرت از  P . V . C   ميباشد که در عمق مناسبي از خاک قرار گرفته و آب را از لوله هاي نيمه اصلي ( يا اصلي ) گرفته و در لوله هاي فرعي که در سطح خاک و در امتداد رديفهاي کشت قرار دارند پخش ميکند .

1 ـ 4 لوله هاي فرعي يا لترالها

اين لوله ها از جنس پلي اتيلن نرم بوده که قطره چکا نها در محلهاي مناسبي روي آن نصب مي گردد .

1 ـ 5 قطره چکانها

روي لوله هاي فرعي نصب شده اند . نقش اصلي قطره چکا نها شکستن فشار آب داخل لوله فرعي و ريزش آن بصورت قطره قطره روي خاک مي باشد .

1 ـ 6 لوله هاي فرعي قطره چکا ني

در بعضي مواقع نقش لوله هاي فرعي و قطره چکانها در هم ادغام شده و در حقيقت لوله هاي فرعي با سوراخها ئيکه در آن تعبيه مي شود و يا از ماده متخلخلي که ساخته مي شود نقش قطره چکانها را نيز ايفاء ميکند .

1 ـ 7 بست ابتدا ئي و انتها ئي

  بست ابتدا ئي نوعي اتصال پلي اتيلني مي باشد که لوله فرعي را به لوله رابط وصل مي کند و بست انتهائي انتهاي لوله را مي بندد .

1 ـ 8  اتصا لات

 لوله هاي پلي ا تيلن بوسيله جوش و يا اتصا لات مخصوص بهم متصل ميگردد .

1 ـ9  فشار شکن

وسيله اي است که در صورت نياز براي  کاهش فشار آب در ميسر جريان قرار داده ميشود . فشار شکن داراي مکانيسم مخصوصي است که افزايش فشار آب بيش از حد مجاز در ورودي خود را کاهش ميدهد ، بطوريکه بعد از فشار شکن فشار آب هميشه ثابت مي ماند . 

ب ـ 2   انواع آرايش قطره چکانها و سطح خيس شده

در روش آبياري قطره اي تمام سطح زمين مرطوب نميگردد بلکه درصدي از آن خيس مي شود که آنرا سطح خيس شده ( P W  ) مي نامند . مقدار  PW   به سطح خيس شده توسط هر نقطه ريزش آب  ( A W  ) ، تعداد نقاط ريزش و آرايش نقاط بستگي دارد .

تعدادنقاط ريزش و انواع آرايش قطره چکانها در روي لوله هاي فرعي

بطور کلي هر چه نقاط ريزش آب ( تعداد قطره چکانها ) بيشتر باشد و قطره چکانها با آرايش مطلوبتري استقرار داده شوند سطح خيس شده ( P W ) ) بيشتر بوده ولي سيستم گرانتر خواهد بود . براي اقتصادي بودن طرح مي توان بجاي استفاده از قطره چکانهاي ساده ( داراي يک نقطه ريزش آب ) از قطره چکانهاي چند شاخه ( داراي چندين نقطه خروج آب ) استفاده کرد .

در اينجا پنج نوع استقرار قطره چکان که تاکنون معمول بوده و بيشتر مورد استفاده قرار ميگردد توصيه ميگردد :

ـ  آرايش مستقيم يک رديفه