کشاورزي آبياري و زه کشي - agricultuel Irrigation and drainage
سرويس پيام کوتاه سازمان هواشناسي کشور
به اطلاع کاربران محترم ميرساند ارائه آخرين وضعيت آب و هوايي شهرها و پيش بيني 24 ساعته مراکز استانهاي کشور از طريق سيستم پيام کوتاه (SMS) ميسر گرديده است . جهت اطلاع از آخرين وضعيت آب و هوايي شهرها پيغام خود را شامل پيش شماره تلفن شهر مورد نظر و جهت اطلاع از پيش بيني 24 ساعته مراکز استانهاي کشور پيغام خود را شامل پيش شماره تلفن شهر مورد نظر بدون 0 به وسيله تلفن همراه به شماره تلفن 09123055005 ارسال نماييد و منتظر دريافت پاسخ بمانيد. در فاصله چند ثانيه اطلاعات مورد نظر از طريق تلفن همراهتان به اطلاع شما خواهد رسيد.
مثال : براي دريافت آخرين وضعيت آب و هوايي شهر تهران 021 و براي اطلاع از پيش بيني 24 ساعته 21 را بايستي به شماره تلفن 09123055005 ار سال نماييد.
ليست پيش شماره تلفن شهرهاي کشور
يکي از مدلهايي که براي مطالعات آبخيزداري و سيلخيزي کاربرد فراواني دارد مدل HEC-HMS[1] است. اين مدل نسخه توسعه يافته HEC-1 و تحت ويندوز است که براي شبيهسازي پاسخ رواناب سطحي يک حوضه آبخيز نسبت به بارندگيهاي معين طراحي شده است. اين مدل، حوضه آبخيز را به عنوان يک سيستم بهم پيوسته با مولفههاي هيدرولوژيکي و هيدروليکي نمايش ميدهد. هر مولفه مدل يک جنبه از فرايند بارش - رواناب را در داخل بخشي از حوضه که معمولاً به عنوان زيرحوضه در نظر گرفته ميشود شبيهسازي ميکند. بعبارت ديگر مولفههاي مختلفي براي شبيهسازي سيستم فيزيکي حوضه ترکيب ميشوند و هر مولفه قسمتي از محاسبات لازم را براي يک هيدروگراف کامل انجام ميدهد.
- ساختار مدل :بخشهاي اصلي مدل را سه مجموعه به شرح ذيل تشکيل ميدهند:
الف- مــدل حـوضه :(Basin Model) که شامل پارامترها و دادههاي مرتبط با عناصر(Element) هيدرولوژيکي است. اين عناصر عبارتند از زيرحوضهها، بازههاي رونديابي، محل اتصال آبراههها (Junction)، مخازن، چشمه، منبع و محل انحراف آب(Diversion) رواناب زيرحوضهها ميتواند بصورت يکپارچه و يا توزيعي محاسبه شود. در مدل يکپارچه، بارش و تلفات بصــورت ميانگين مکاني روي زيرحوضه در نظر گرفته ميشود. در روش توزيعي بارش مؤثر در سطح کوچکترين جزء تقسيم )سلول) محاسبه شده و تبديل بارش مؤثر به رواناب مستقيم بوسيله روش اصلاح شده کلارک (Modclark)صورت ميگيرد.
- در بــخش تــلفات (Losses) حوضه انتخابهاي متعددي و جود دارد.از جمله ميتوان به روشهاي شماره منحني (SCS-CN)، تلفات اوليه(Initial/constant)، کمبود اشباع (Deficit/constant)، گرين -آمپت(Green-Ampt)، شماره منحني سلولي (Gridded SCS-CN) و محاسبه رطوبت اشباع (SMA) اشاره نمود.
-در بــخش تــبديل روانـاب (Runoff Transformation) نيز انتخابهاي متعددي از قبيل روش هيدروگراف واحد SCS،اشنايدر، کلارک، کلارک اصلاح شده (Modclark) و نيز روش موج سينماتيک براي تبديل بارش مازاد به رواناب وجود دارد.
- در بخش رونديابي آبراههها (Routing)، انتخابهايي از قبيل روش ماسکينگام، پالس اصلاح شده، موج سينماتيک، روش تـــاخـير(Lag model) و روش ماسکينگام-کانژ موجود است که استفاده هر يک از اين روشها نياز به دادههاي خاص خود)بعنوان ورودي(دارد.
ب- مــدل بــارش :(Precipitation Model) شامل مجموعه اطلاعات مورد نياز براي تعيين بارش تاريخي يا طراحي است که براي اتصال با مدل حوضه بکار ميرود. روشهاي محاسباتي بارش در اين مدل شامل: روش رگبار استاندارد پروژه و برآورد فراواني رگبار (USACE,1989)، روش وزني مجذور عکس فاصله(Inverse distance weighting)، روش وزني دلــخواه کاربر (User-specified gagewei ghting)، روشهاي تعيين سطوح تحت تاثير ايستگاهها مانند چندضلــعيهاي تيـــسن، روش تعـــيين هــيتوگـــراف بــارش (User-specified Hyetograph) و روش بارش سلولي (Grid-Based Precipitation) است که روش اخير بصورت يک مدل توزيعي در روش Modclark استفاده ميشود.
ج- شاخصهاي کنترل :(Control specifications) شامل تاريخ و زمان شروع و خاتمه بارش و همچنين گام زماني (Time nterval) براي محاسبات شبيهسازي است. علاوه بر موارد فوق مدل HMS يک برنامه خودکار براي واسنجي پارامترها دارد که هر يک از پارامترها را باداشتن مقادير اوليه تا نقطه بهترين تطبيق با دادههاي دبي مشاهدهاي کنترل مينمايد و در پايان مناسبترين مقدار را معرفي ميکند.
منبع : سايت دکتر فتح زاده و وبلاگ مهندسي آبخيزداري
|
|
||||||||||||
|
در يک ويژه نامه ترويجي آب و امنيت غذائي (وزارت جهاد کشاورزي، 1381) به نقل ازگزارش صندوق جمعيت ملل متحد آمده است که طي 70 سال گذشته جمعيت جهان 3 برابر و مصرف آب در جهان 6 برابر شده است. ساليانه به جمعيت جهان 75 ميليون نفر افزوده مي شود و پيش بيني مي شود که جمعيت کشورهاي توسعه نيافته و کم توسعه يافته طي 50 سال آتي نيز از رشدي 300 درصدي فراتر رود. پيش بيني هاي خوش بينانه تا سال 2050 ميلادي جمعيت جهان را7.9 ميليارد نفر برآورد نموده اند، اين در حالي است که برخي پيشگوئي ها خبر از جمعيت 10.9 ميليار نفري در جهان دارند. نظريه اي بينابين اين رقم را 9.3ميليارد نفر برآوردمي کند. همان منبع اضافه مي نمايد که در سال 1381 جمعيت ايران نيز از مرز 70 ميليون فراتر رفت. با در نظر گرفتن اينکه متوسط بارش ساليانه در ايران چيزي حدود يک سوم ميزان جهاني آن است (مهدوي 1378)؛ مي توان گفت مبحث آب توجه ويژه اي را مي طلبد. (قابل ذکر است که همين مقدار ناچيز بارندگي نيز از توزيع مکاني يکساني برخوردار نميباشد بطوريکه در 28 درصد از سطح کشور مقدار بارش متوسط سالانه کمتر از 100 ميلي متر بوده واين مقدار در96 درصد از سطح کشور از 200 ميلي مترنيز کمترمي باشد). اقليم فراخشک در 15 استان کشور ، در 7 استان و در 10 استان اقليم غالب است، بنابراين مسئله بالا بودن تبخير و تعرق نيز محدوديتي مضاعف محسوب مي شود. (براي مشاهده جزئيات اينجا کليک کنيد.) با آنکه کشور ايران حدود 1.1 درصد از خشکي هاي جهان را به خود اختصاص داده است صرفا 0.34 درصد از آبهاي جهان را در اختيار دارد. مسئله ريزشي فصلي اين بارش و پارکندگي نامنظم آن هم خود مبحث جداگانه اي است.
|
هيدرولوژي چيست ؟
بر اساس آخرين مطالعات تا کنون 5 ميليارد سال از عمر زمين مي گذرد و شواهد نشان مي دهد که آب از همان ابتداي تشکيل کره زمين نقش مهمي در تحول و قابل سکونت کردن آن به عنوان تنها سياره قابل زيست داشته است . با تشکيل اقيانوسها و در ياها و تشگيل بخار از روي آنها و ايجاد ابر و بارندگي و به طور کلي گردش آب در طبيعت و جاري شدن آب در رودخانه ها و بازگشت مجدد آن به طروق مختلف به اقيانوسها ، ابتدا زندگي اوليه با گياهان و جانداران پست آغاز شد و سپس گياهان و حيوانات عالي به وجود آمدند.
پوسته زمين که از سنگهاي آذرين سرد شده تشکيل شده بود در اثر تماس با هوا و جو تحت تأ ثير پديده هوازدگي قرار گرفت و تغييرات همزمان آب ، دما و يخبندان باعث تکه تکه شدن سنگها شده وجاري شدن آبها آنها را جابه جا کرده و دشتهي وسيعي را که داراي پوشش خاک بودند به وجود آوردند . اين پوشش خاکي همراه با آب قابل دسترس در طبيعت محيط مناسبي را براي رشد گياهان فراهم شد و محيط مناسب براي زندگي بشر آماده و مهيا گرديد . انسانهاي نخستين از آب تنها براي شرب استفاده مي کردند بتدريج با پيشرفت تمدن و گذشت زمان از آن براي گردش آسيابها ، کشاورزي و تمل و نقل نيز استفاده کرد.
همزمان با پيشرفت تمدنها استفاده از آب نيز شکل تازه اي به خود گرفت به طوري که در بسياري از زمينه ها ، از کشاورزي گرفته تا صنعت و از همه مهمتر توليد انرژي از آب استفاده مي شود و امروزه دسترسي به آب کافي و با کيفيت مناسب در زمان و مکان مناسب مد نظر مي باشد و هرگونه کمبود آب را مانعي در جهت توسعه پايدار مي داند به همين دليل هرساله سرمايه هاي زيادي براي توسعه منابع آب و طرحهاي مرتبط با آن مثل سدسازي و احداث شبکه هاي آبياري و زهکشي ، آبخيز داري ، مهار سيل و تغذيه آبهاي زير زميني انجام مي دهند .
چرخه هيدرولوژي
گردش آب درطبيعت که به آن سيکل هيدرولوژي يا چرخه آب گفته مي شود، عبارت است از حرکت وجابجائي آب درقسمتهاي مختلف کره زمين. اين سيکل يک چرخش ساده نيست بلکه مجموعه اي از حرکات وچرخشهاي مختلف تحت تأثير نيروي متفاوتي از جمله نيروي جاذبه ، تغييرات فشار وانرژي خورشيدي مي باشد.اين چرخش درسه بخش مختلف کره زمين يعني اتمسفر(هواسپهر) ياچون هيدروسفر يا آب سپهر، ليتوسفريا سنگ سپهر صورت مي گيرد. آب درداخل وبين اين سرلايه درلايه اي به ضخامت 16 کيلومتر صورت مي گيرد که 15کيلومترآن دراتمسفر وتنها 1 کيلومترآن درداخل ليتوسفر قراردارد.
سيکل هيدرولوژي درواقع يک سيکل بدون ابتدا وانتها مي باشد. بدين ترتيب که آب ازسطح درياها وخشکيها تبخير شده وارد اتمسفر مي گردد وسپس دوباره بخارآب واردشده به جو طي فرآيندهاي گوناگون به صورت نزولات جوي يا برسطح زمين ويا بر سطح درياها واقيانوسها فرو مي ريزد. پس نزولات جوي ممکن است با سه حالت روبرو شوند:
1- قبل از رسيدن به سطح زمين توسط شاخ وبرگ گياهان گرفته ميشوند.(برگاب،باران گيرش(
2- درسطح زمين جاري مي شوند.(رواناب(
3- درخاک نفوذ مd کنند.
مقداري از آب که در داخل خاک نفوذ مي کند يا براثر تبخير به هوا برمي گردد يا وارد منابع آب زير زميني مي شود که سرانجام از طريق چشمه ها ويا تراوش به داخل رودخانه ها مجدداً در سطح زمين ظاهر مي گردد. درتمام اين موارد آب با تبخير وبازگشت مجدد به اتمسفر سيکل هيدرولوژي يا گردش آب در طبيعت را تکميل مي کند .. عناصر مهم گردش آب در طبيعت را بارندگي P رواناب(R)-تبخير(E) -تعرق(T) -نفوذ(I)-وجريانهاي زيرزمينd(G)تشکيل مي دهند
منبع : sinab84.mihanblog.com
