»» + تانسيومتر-تانسيومترهاي جيوه اي: تانسيومتر : اندازه گيري پتانسيل ماتريک با وسايل ساده اي به نام تانسيومتر انجام مي شود . تانسيومترها يا از نوع جيوه اي هستند و يا از نوع فلزي . تانسيومتر جيوه اي ، لوله ساده و خميده اي است پر از آب که يک طرف آن منتهي به کلاهک سراميکي است . طرف ديگر لوله وارد يک مخزن جيوه مي شود . حال اگر کلاهک سراميکي در داخل يک خاک قرار گيرد ، پس از مدتي توازن پتانسيل رطوبتي بين آب داخل تانسيومتر و آبي که در بيرون از آن در داخل خاک وجود دارد برقرار مي گردد . برقراري تعادل با وارد شدن يا خارج شدن آب به داخل لوله تانسيومتر از طريق کلاهک آن که نسبت به آب نفوذپذير است انجام مي شود . اگر خاک خشک باشد ، آب را از داخل تانسيومتر به طرف خود خواهد کشيد . در اين وضعيت خلا ايجاد شده در داخل تانسيومتر موجب مي شود که در طرف ديگر لوله ، جيوه صعود مي نمايد . مقدار بالا آمدن جيوه متناسب با پتانسيل آب در خاک خواهد بود .
تانسيومترهاي جيوه اي بيشتر در کارهاي آزمايشگاهي و تحقيقي مورد استفاده مي باشند و چون کاربرد آنها در صحرا مشکل است در عمل از نوعي ديگر از تانسيومترها با نام تانسيومتر فلزي استفاده مي شود . اين تانسيومترها نيز اساسا مشابه تانسيومترهاي جيوه اي هستند با اين تفاوت که در آنها به جاي خلاء سنج جيوه اي از يک خلاءسنج فلزي استفاده شده است تا حمل و نقل آن ساده باشد .
تانسيومتر فلزي از يک لوله پر آب تشکيل شده است که قسمت پايين آن از يک کلاهک سراميکي درست شده و قسمت بالاي آن مسدود است ، به طوري که اگر آب از کلاهک سراميکي خارج شود در داخل لوله خلاء ايجاد مي شود . به همين منظور در کنار لوله تانسيومتر ، خلاءسنجي به آن متصل است که قادر مي باشد مقدار خلاء يا فشار منفي را اندازه گيري کند . اگر کلاهک سراميکي در داخل خاک قرار گيرد با خروج يا ورود آب به تانسيومتر تعادل پتانسيلي بين آب داخل و خارج تانسيومتر براقرار مي شود . بنابراين با تعادل پتانسيل رطوبتي بين آب داخل و خارج کلاهک ممکن است مقداري آب از لوله تانسيومتر خارج شود که اين عمل باعث ايجاد خلاء و کاهش فشار در لوله مي شود . مقدار خلاء يا فشار منفي توسط خلاءسنج قابل قرائت است . معمولا درجه بندي خلاءسنج بين 0 تا 100 بوده که هر کدام از درجات آن معادل 10 سانتي متر فشار منفي است . بنابراين اگر عقربه خلاءسنج روي عدد 25 باشد نشان مي دهد که فشار در خلاءسنج 250- سانتي متر است .
همانطور که گفته شد تانسيومترها در پتانسيل بالاتر از يک اتمسفر کارآيي ندارند زيرا در اين پتانسيل حباب هاي هوا وارد تانسيومتر گرديده و عدد قرائت شده صحيح نخواهد بود . براي اطمينان از اينکه تانسيومتر تا اين پتانسيل به خوبي کار خواهد کرد لازم است تانسيومترها را قبل از استفاده آزمايش کنيم . براي تست تانسيومتر ابتدا کلاهک را به مدت چند ساعت داخل ظرف آبي قرار دهيد تا کاملا اشباع شود سپس در حالي که کلاهک داخل آب قرار دارد لوله تانسيومتر را به کمپرسور هوا وصل کرده و بتدريج فشار هوا را افزايش دهيد . هنگاميکه فشار به 8/0 تا 9/0 اتمسفر رسيد حبابهاي هوا در داخل ظرف از کلاهک بيرون خواهند آمد . در اين صورت تانسيومتر خوب کار خواهد کرد . چنانچه حباب هوا در فشار کمتر از 8/0 اتمسفر ظاهر شد آن تانسيومتر براي استفاده مناسب نخواهد بود .
براي استفاده از تانسيومتر با مته اي که قطر آن به اندازه قطر لوله تانسيومتر يا کمي کمتر از آن باشد چاهکي را تا عمق مورد نظر حفر کنيد . قبل از گذاشتن تانسيومتر کمي خاک نرم و مرطوب در چاهک بريزيد . حال تانسيومتر را داخل چاهک قرار دهيد و اطمينان حاصل کنيد که با لگد کردن اطراف آن خاک کاملا به کلاهک و لوله اطراف آن چسبيده و تماس داشته باشد . با خاک در اطراف تانسيومتر برآمده گي کوچکي بسازيد تا از تجمع آب در اطراف لوله تانسيومتر و نفوذ عمودي آن در طول لوله تانسيومتر جلوگيري شود . چون در خاکهاي شني حدود 80 درصد آب قابل استفاده در مکش 85/0- اتمسفر قرار دارد . لذا تانسيومترها در خاکهاي شني بيشتر قابل استفاده است . براي ساختن تانسيومتر مي توان به شرح زير عمل نمود :
1 _ يک لوله از جنس PVC يا پلکسي گلاس به قطر 1 سانتي متر انتخاب کرده و دو انتهاي باز آن را با سوهان صاف کنيد .
2 _ در فاصله 10 سانتي متري از انتهاي بالاي لوله سوراخي تعبيه کنيد .
3 _ در صورتي که خلاءسنج فلزي در اختيار باشد آن را به سوراخ تعبيه شده پيچ کرده و آب بندي نماييد . در غير اينصورت يک لوله مسي به طول 4 سانتي متر را که قطر خارجي آن کمي کوچکتر از قطر داخلي سوراخ تعبيه شده مي باشد وارد سوراخ نموده و با چسب اطراف آن را محکم کنيد . اين لوله بعدا به فشارسنج جيوه اي يا فلزي متصل گردد .
4 _ کوزه متخلخل سراميکي با مخلوط کردن اجزاء زير و سپس قالب ريزي در قالب مخصوصي که از گچ درست شده است ساخته مي شود .
_ 75% رس ايليت
_ 20% کوارتز
_ 5% کربنات کلسيم
_ کمي سيليکات سديم و پروسلين
_ آب
5 _ پس از قالب کوزه را در مجاورت هوا قرار داده تا خشک شود و سپس در حرارت 1000 درجه آن را بپزيد .
6 _ کوزه را با چسب به لوله اصلي متصل کنيد .
7 _ با درب بند لاستيکي انتهاي بالايي لوله را مسدود کنيد .
منبع اصلي و سايت کشاورز تنها
نوشته هاي ديگران () نويسنده متن فوق: » ابوالفضل ( پنجشنبه 19/2/1387 :: ساعت 11:45 عصر )
»» + در اندازه گيري رطوبت توسط دستگاه نوترون متر لازم است: در اندازه گيري رطوبت توسط دستگاه نوترون متر لازم است ابتدا دستگاه را واسنجي نمود . البته دستگاهها در کارخانه سازنده واسنجي مي شوند ولي بهتر آن خواهد بود که با توجه به نوع خاک منطقه
دستگاه را تنظيم نموده و رابطه بين درصد رطوبت و تعداد نبضهاي اندازه گيري شده در هر دقيقه را به صورت منحني يا معادله به دست آورد . براي اين منظور در هر اندازه گيري ابتدا تعداد تپ هاي الکتريکي قرائت شده و سپس از منطقه کره تاثير نمونه خاک را برداشت کرده و به روش جرمي رطوبت آن سنجيده مي شود . پس از چندين اندازه گيري در رطوبت هاي مختلف امکان به دست آوردن معادله يا منحني واسنجي وجود خواهد داشت . منحني واسنجي دستگاه نوترون متر غالبا به شکل خط مستقيم مي باشد که معادله آن به صورت زير است .
معمولا قرائت استاندارد در همان محل اندازه گيري و در وضعيتي که ميله نوترون متر هنوز از داخل محفظه خود خارج نشده است به دست مي آيد . بدين ترتيب که با روشن کردن دستگاه و انجام شمارش در همان دوره زماني استاندارد يک دقيقه صورت گرفته و عدد به دست آمده به عنوان شمارش استاندارد در نظر گرفته مي شود . توصيه مي شود قرائت استاندارد ، يک بار قبل از آزمايش و بار ديگر پس از آزمايش تعيين و ميانگين آنها در محاسبات لحاظ شود . پس از به دست آوردن قرائت استاندارد ميله از داخل دستگاه بيرون آورده شده و در داخل خاک در موقعيت مورد نظر ، شمارش نوتروني صورت مي گيرد .
با توجه به آنچه گفته شد ملاحظه مي شود که دستگاه نوترون متر از نظر سرعت کار بر ساير روشها ارجحيت دارد ولي نبايد از نظر دور داشت که گران بودن دستگاه خطرات احتمالي ناشي از نشت تابشهاي راديواکتيو از معايبي است که بر اين روش گرفته مي شود . از نظر حفاظتي ميله دستگاه که چشمه راديواکتيو در آن قرار دارد در وضعيت معمولي در داخل محفظه پر از پارافين قرار مي گيرد و لذا خطرات نشت تابش از آن بسيار اندک است . البته اين امر خود باعث سنگيني دستگاه مي شود که يکي ديگر از معايب آن به شمار مي رود .
دستگاه تابش گاما : يکي ديگر از روشهاي تابشي براي تعيين رطوبت خاک استفاده از دستگاههايي است که تابش گاما را به داخل خاک گسيل مي دهد . اگر نمونه اي از خاک را انتخاب و از يک طرف تابش گاما وارد آن کنيم ، خاک باعث مي شود که از شدت تابش کاسته شود . اگر در طرف ديگر نمونه شدت تابش را اندازه گيري کنيم ملاحظه خواهد شد که از مقدار آن کاسته شده است . کاهش شدت تابش بستگي به دانسيته و رطوبت خاک و فاصله اي دارد که تابش در خاک طي مي کند دارد و اگر دانسيته خاک ثابت باقي بماند مي توان گفت که تغييرات شدت تابش بستگي به رطوبت خاک دارد . از مزاياي روش رطوبت سنجي با تابش گاما اين است که بر خلاف روش نوتروني که در آن متوسط رطوبت خاک در حجم کره اي به شعاع تقريبي 20 سانتي متر اندازه گيري مي شد ، با اين روش مي توان رطوبت را در هر مقطعي از خاک تعيين کرد . البته اين روش بيشتر در کارهاي تحقيقاتي استفاده شده و کاربرد آن در کارهاي صحرايي کم است .
در روش رطوبت سنجي گاما معمولا از يک چشمه راديواکتيو 25 ميلي کوري سزيوم 137 استفاده مي شود که انرژي آن کم و در حدود 661/0 ميليون الکترون ولت است . چشمه راديواکتيو در داخل محفظه سربي قرار گرفته است تا در حالت عادي خطرات ناشي از آن به حداقل برسد . پس از آنکه تابشهاي توليد
شده توسط چشمه از داخل خاک عبور کرد در طرف ديگر به وسيله حساس تابشهاي مستهلک شده را دريافت و ثبت مي نمايد .
منبع و www.alonefarmer.blogfa.com
نوشته هاي ديگران () نويسنده متن فوق: » ابوالفضل ( پنجشنبه 19/2/1387 :: ساعت 10:45 عصر )
